سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
24
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
شيعه در سند زندگى مىكردند كه آثارشان نيز بر جاى مانده است . بعد از آنان حكومت ايالتى خيرپور به كوشش شيعيان تشكيل يافت ، ولى در سال 1950 م ساقط شد . در اواخر قرن هشتم هجرى قدرتى در مقابل تركان عثمانى به وجود آمد و اين قدرت به رهبرى صفى الدّين اردبيلى آشكار گشت . در اين دوران اسامى علماى شيعه در شبه قارّهء پاكستان و هند به چشم مىخورد . در قرن نهم ، مذهب تشيّع در كشمير و دكن به پيشرفتهايى نايل آمد . سلسلهء پادشاهى بهمنى ، عمادشاهى ، بريدشاهى و عادلشاهى و بعد از آنها قطب شاهى در دكن ، از علماى شيعه حمايت كردند و مذهب رسمى قطب شاهى تشيع بود . در دربار آنان علماى شام ، حجاز ، بحرين ، احسا ، عراق و ايران حضور داشتند ، به طورى كه مذهب تشيع در مدت سيصد و پنجاه سال ( از 748 تا 1098 ه ق / 1340 تا 1687 م ) از جنوب تا شمال و غرب هند توسعه يافت . شيعيان در كشمير از ديرباز حضور داشتند و به زندگى مخفيانهء خود ادامه مىدادند . حدود سال 893 ه ق شمس الدّين عراقى به عنوان سفير از خراسان به كشمير آمد و مذهب شيعه را گسترش داد و براثر نفوذ در كشمير گروهى بخصوص كاجىچك ، شيعه را پذيرفتند و به اين ترتيب مذهب شيعه پيشرفت شايانى كرد . مدتى بعد نازك شاه او را به طرف هندوستان فرارى داد و شيعيان را به قتل رساند . سپس به پسر مير شمس الدّين عراقى به منطقه اسكرد و كشمير رفت و در آنجا شروع به تبليغ كرد و موفق شد تا مردم اسكردو را به قبول تشيع وادار كند . نازك شاه ، پيرشنكلى شيعهء دانيال و پرسور را به قتل رساند . اين حادثه در سال 955 ه ق اتفاق افتاد . شمس الدّين مدرسهء حافظ بصير را به مدرسهء شيعه تبديل كرد . ملا بصير كه سنى مذهب بود در سال 946 ه ق وفات يافت . در زمان پادشاهى نازك شاه ، زحمات شمس الدّين بىثمر ماند و در سال 963 ه ق خاندان چك به اوج قدرت رسيدند و اوّلين فرمانرواى آنكه غازى شاه نام داشت ، سرپرستى شيعيان را برعهده گرفت ، دوران حسين شاه و يعقوب شاه به همين منوال گذشت . در زمان يعقوب شاه ، ملا عينى مسئول تبليغات مذهبى بود . مدتى بعد ، ظفر خان پسر بزرگ شمسى چك مزار شمس الدّين عراقى كه مركز شيعيان بود ، سوزاند و به مزبله تبديل كرد . ( اعظمى ، تاريخ كشمير ، چاپ سرىنگر كشمير ، ص 91 - 100 ) هنگامى كه كشمير در دست اكبر ( شاه گوركانى ) افتاد ، رفت و آمد امرا و علماى شيعه زياد شد و قاضى نور اللّه شوشترى در امر سرشمارى شيعيان كمك فراوانى كرد . در اين هنگام شاه فتح اللّه شيرازى در كشمير وفات يافت و مقبرهء وى در مزار الشعراى تخت سليمان ، مرجع و